Европа одигра ризична игра и загуби повеќе отколку што се очекуваше.
Во септември 2025 година, извозот на Кина кон ЕУ порасна за 14% – најголем скок во последните три години – бидејќи дел од стоките што порано беа наменети за САД се пренасочија кон Европа. Како резултат, трговскиот дефицит на ЕУ со Кина надмина 300 милијарди евра, што ја става Брисел на пат кон рекорден минус: увозот расте, а извозот опаѓа.
Субвенционираните кинески електрични возила, челик и соларни панели сериозно ги поткопуваат европските производители, па ЕУ воведува нови царини и започнува анти-субвенциски истраги. За Кина, отворање на два фронта – со САД и со ЕУ – е ризично, бидејќи нејзината економија зависи од извозот за да ја надомести слабата домашна потрошувачка.
Двете страни веќе возвраќаат со царини и истраги, што ја зголемува опасноста оваа занемарена напнатост да прерасне во нова голема глобална трговска конфронтација. Светот повторно гледа како Вашингтон и Пекинг разменуваат удари – царини, контроли на извоз и закани – познатата реторика што ја враќа атмосферата на трговска војна.
Минатата недела, Кина тивко ги прошири контролите на извозот на ретки минерали – клучни за производство на ракети, паметни телефони и многу други технологии. Да се има предвид дека Кина обезбедува околу 70% од светското рударење и обработува над 90% од глобалната понуда. Тоа ја прави оваа суровина не само ресурс, туку и силен адут. Како одговор, претседателот Трамп следниот ден се закани со 100% царина на сите кинески производи.
Додека вниманието е насочено кон нова рунда на судир меѓу САД и Кина, паралелно се отвора друг фронт – оној меѓу Кина и Европската Унија. Тоа е трговска војна која сè уште не е во фокусот на јавноста, но изгледа дека доаѓа и може да биде поголема отколку што многумина претпоставуваат.
Како Европа стана колатерална жртва во трговската војна меѓу САД и Кина
За да се разбере улогата на Европа, треба да се гледа како последица од судирот меѓу Вашингтон и Пекинг. САД повеќе од две децении имаат голем трговски дефицит со Кина и ја обвинуваат за манипулација со валутата, субвенции и „дампинг“ на производи што ја ослабиле американската индустрија.
Од друга страна, Кина се соочува со сопствени кризи – пад на пазарот на недвижности, намалена потрошувачка и дефлација. За да се справи, Пекинг се потпира на она што најдобро го знае: масовно производство и извоз. Целта е да се „извезе излезот“ од економското забавување.
И САД и Кина сакаат да извезуваат повеќе и да увезуваат помалку, но тоа е математички невозможно – за некој да продава повеќе, друг мора да купува повеќе. Затоа ниту една страна не попушта, бидејќи секое отстапување би имало негативни економски последици.
Ако Кина дозволи зајакнување на јуанот и поголем увоз од САД, нејзиниот трговски суфицит – главен извор на приходи – би се намалил, што би ја погодило индустријата и би ја продлабочило дефлацијата. Ако пак САД ги намалат царините, ризикуваат нов бран кинески производи, поголем дефицит и загуба на работни места.
Резултатите веќе се видливи: увозот на САД од Кина падна за околу 30% во септември, што е шести месец по ред со двоцифрен пад, по 33% намалување во август.