Стратешка стабилност и предвидливост: Долгорочниот мандат овозможува планирање и реализација на крупни инфраструктурни и капитални проекти кои бараат повеќе години за завршување (патишта, енергетски системи, реформи во образованието).
Континуитет во политиката: Нема чести прекини или менување на правецот поради промена на влади, што може да привлече странски инвеститори и да создаде сигурност во економскиот систем.
Искуство и институционална меморија: Раководството и администрацијата стекнуваат длабоко знаење за функционирањето на системот, што теоретски треба да носи побрзи и помдри одлуки.
Недостатоци (Ризиците на долгото владеење)
Апсолутна моќ и ерозија на институциите: Според познатата максима на Лорд Актон, „моќта корумпира, а апсолутната моќ корумпира апсолутно“. По 14 години, границите меѓу партијата, државата и институциите често се бришат.
Загуба на чувство за реалност (изолација на власта): Раководството и луѓето околу него влегуваат во „политички меур“ и престануваат да ги слушаат вистинските потреби и критики на граѓаните.
Отсуство на алтернатива: Долгорочната власт создава перцепција кај јавноста дека промената е невозможна, што ја убива политичката и општествената конкурентност.
2. Важни прашања и дилеми
Ако лидерот е добар, дали соработниците прават злоупотреби?
Да, и тоа е една од најчестите појави.
Дури и кога првиот човек на власта има искрени намери и е чесен, по 14 години власт се создава мрежа од интереси, лојалност и клиентелизам.
Луѓето блиски до власта (функционери, бизнисмени, партиски кадри) често ја користат позицијата на лидерот како „чадор“ за лични збогатувања и злоупотреби.
Лидерот, поради замор, затвореност во кругот на соработници или потреба од политичка поддршка, често замижува пред овие појави или нема механизми (или волја) да ги санкционира навреме.
Што значи ако за некои е добро, а за други не?
Во општество со долготрајна власт често се раѓа поделба на „победници“ и „поразени на транзицијата/системот“:
За привилегираните: Тие што се дел од партиската структура, клиентелистичката мрежа или добиваат тендери и позиции, сметаат дека периодот е златно доба. За нив стабилноста значи сигурност и профит.
За оние за кои не е добро: За останатите, кои не припаѓаат на тие кругови, овој систем значи неправда, нерамноправни шанси за вработување (каде партиската книшка е поважна од знаењето), економска маргинализација и губење на надежта. Во демократските општества, власта треба да работи за сите граѓани, а не само за својата база.
Што значи да се чека 14 години за промени?
Времето е најскапиот ресурс на човекот. Да се чека 14 години за нешто да се промени или подобри значи:
Изгубени генерации: Една цела генерација млади луѓе може да го помине својот образовен и работоспособен век во систем кој не им нуди перспектива, што води до масовно иселување (одлив на мозоци).
Нормализација на проблемите: Луѓето се навикнуваат на лошите состојби, мислејќи дека „секогаш било така“ и дека ништо не може да се промени.
Губење на демократскиот капацитет: Демократијата е здрава кога има цикличност и менливост на власта. Кога еден субјект владее 14 години, граѓаните стануваат потчинети набљудувачи наместо активни учесници во носењето одлуки.
Заклучок: Колку и да имало поединечни позитивни резултати во еден 14-годишен период, цената што ја плаќа институционалниот систем, општествената кохезија и демократската култура обично е многу висока. Затоа во современите демократии постојат ограничувања на мандатите (на пр. максимум два мандата или 8 години), токму за да се спречат овие негативни последици од долготрајното вршење на власта.