ИСТОРИСКИ ВЕСТ: Потпишан Букурешкиот мировен договор – Трагична поделба на Македонија на 10 август 1913 година
БУКУРЕШТ, 10 август 1913 година — Денеска во Букурешт официјално беше ставен потпис на Мировниот договор со кој формално завршува Втората балканска војна. Со овој чин, дипломатските претставници на Кралството Србија, Кралството Grција, Кралството Романија и Кралството Црна Гора од една страна, и Царството Бугарија од друга страна, ги исцртаа новите граници на Балканот.
Најголемиот цех од овој меѓународен договор го плати македонскиот народ и регионот Македонија, чија територија е насилно поделена меѓу соседните балкански држави:
Егејска Македонија (најголемиот дел, околу 51%) ѝ припадна на Грција.
Вардарска Македонија (околу 39%) му припадна на Кралството Србија.
Пиринска Македонија (околу 10%) остана под власт на Бугарија.
Мало Преспанско и Голо Брдо подоцна ѝ беа доделени на Албанија.
Преглед на поделбата по делови и територија
Регион
Држава на која ѝ припадна
Површина (km²)
Процент од целата територија
Клучни градови
Егејска Македонија
Кралство Грција
~34.356 km²
51,5%
Солун, Кавала, Сер, Драма, Воден, Лерин, Костур
Вардарска Македонија
Кралство Србија
~25.713 km²
38,5%
Скопје, Битола, Велес, Прилеп, Охрид, Тетово
Пиринска Македонија
Царство Бугарија
~6.798 km²
9,3%
Горна Џумаја (Благоевград), Петрич, Сандански
Мало Преспанско и Голо Брдо
Кнежевство Албанија
~800 km²
0,7%
Со ова се става крај на повеќевековните османлиски владеења во регионот, но истовремено се разорува етничката, економската и географската целина на Македонија.
Што може да се уочи на картите од тој период?
Губење на пристапот до море: Вардарска Македонија беше потполно отсечена од Егејското Море со новата грчко-српска граница јужно од Ѓевгелија.
Пресекување на природни речни и сообраќајни коридори: Границите ги пресекоа долините на реките Вардар, Stрума и Mеста, што предизвика моментален стопански колапс на регионот и прекин на вековните трговски врски меѓу градовите.
Двојно разграничување: Бугарија, која со Балканскиот сојуз од 1912 година претендираше на поголемиот дел од Македонија, со оваа карта беше потисната само на пиринскиот дел и струмичкиот крај (кој подоцна, по Првата светска војна, ѝ беше доделен на Србија/Кралството СХС).
Членови и извадоци од Договорот што ја тангираат Македонија
Иако во самиот текст на договорот не се користи директно терминот „Македонија“ (туку се дефинираат границите меѓу потписничките), одделните членови директно го решаваат нејзиното рапарчање:
Член III (Граница меѓу Србија и Бугарија)
„Границата меѓу Кралството Србија и Царството Бугарија ќе ги следи постарите граници од Патарика, ќе продолжи по вододелницата меѓу Вардар и Stрума… и ќе заврши на границата кај струмичкиот срт.“
Значење: Со овој член, Врање, Скопје, Велес, Прилеп, Битола, Охрид и Тетово (Вардарска Македонија) влегуваат под српска власт.
Член V (Граница меѓу Грција и Бугарија)
„Границата меѓу Кралството Грција и Царството Бугарија ќе започнува од новата српско-бугарска граница на планината Belasica, ќе продолжи кон исток до реката Места и нејзиното устие во Егејското Море…“
Значење: Грција ги добива Солун, Кавала, Сер, Драма, Воден, Кукуш, Костур и Лерин, скратувајќи ѝ го на Бугарија излезот на Егејското Море во тој дел.
Член VII (Прашања за анексираните територии)
„Високите договорни страни се обврзуваат да ги признаат сите одлуки и договори кои се однесуваат на деlimitацијата (разграничувањето) и распределбата на териториите освоени за време на војната…“
Белешка: Поделбата од 10 август 1913 година остави трајни последици врз демографската, културната и политичката историја на Македонија и македонскиот народ.