Connect with us

Uncategorized

Кина против Европската Унија: Трговската војна за која сè уште не се зборува

Media Press

Објавено на

Европа одигра ризична игра и загуби повеќе отколку што се очекуваше.

Во септември 2025 година, извозот на Кина кон ЕУ порасна за 14% – најголем скок во последните три години – бидејќи дел од стоките што порано беа наменети за САД се пренасочија кон Европа. Како резултат, трговскиот дефицит на ЕУ со Кина надмина 300 милијарди евра, што ја става Брисел на пат кон рекорден минус: увозот расте, а извозот опаѓа.

Субвенционираните кинески електрични возила, челик и соларни панели сериозно ги поткопуваат европските производители, па ЕУ воведува нови царини и започнува анти-субвенциски истраги. За Кина, отворање на два фронта – со САД и со ЕУ – е ризично, бидејќи нејзината економија зависи од извозот за да ја надомести слабата домашна потрошувачка.

Двете страни веќе возвраќаат со царини и истраги, што ја зголемува опасноста оваа занемарена напнатост да прерасне во нова голема глобална трговска конфронтација. Светот повторно гледа како Вашингтон и Пекинг разменуваат удари – царини, контроли на извоз и закани – познатата реторика што ја враќа атмосферата на трговска војна.

Минатата недела, Кина тивко ги прошири контролите на извозот на ретки минерали – клучни за производство на ракети, паметни телефони и многу други технологии. Да се има предвид дека Кина обезбедува околу 70% од светското рударење и обработува над 90% од глобалната понуда. Тоа ја прави оваа суровина не само ресурс, туку и силен адут. Како одговор, претседателот Трамп следниот ден се закани со 100% царина на сите кинески производи.

Додека вниманието е насочено кон нова рунда на судир меѓу САД и Кина, паралелно се отвора друг фронт – оној меѓу Кина и Европската Унија. Тоа е трговска војна која сè уште не е во фокусот на јавноста, но изгледа дека доаѓа и може да биде поголема отколку што многумина претпоставуваат.

Како Европа стана колатерална жртва во трговската војна меѓу САД и Кина За да се разбере улогата на Европа, треба да се гледа како последица од судирот меѓу Вашингтон и Пекинг. САД повеќе од две децении имаат голем трговски дефицит со Кина и ја обвинуваат за манипулација со валутата, субвенции и „дампинг“ на производи што ја ослабиле американската индустрија.

Од друга страна, Кина се соочува со сопствени кризи – пад на пазарот на недвижности, намалена потрошувачка и дефлација. За да се справи, Пекинг се потпира на она што најдобро го знае: масовно производство и извоз. Целта е да се „извезе излезот“ од економското забавување.

И САД и Кина сакаат да извезуваат повеќе и да увезуваат помалку, но тоа е математички невозможно – за некој да продава повеќе, друг мора да купува повеќе. Затоа ниту една страна не попушта, бидејќи секое отстапување би имало негативни економски последици.

Ако Кина дозволи зајакнување на јуанот и поголем увоз од САД, нејзиниот трговски суфицит – главен извор на приходи – би се намалил, што би ја погодило индустријата и би ја продлабочило дефлацијата. Ако пак САД ги намалат царините, ризикуваат нов бран кинески производи, поголем дефицит и загуба на работни места.

Резултатите веќе се видливи: увозот на САД од Кина падна за околу 30% во септември, што е шести месец по ред со двоцифрен пад, по 33% намалување во август.

прикажи повеќе

Uncategorized

УРОЛОШКАТА КЛИНИКА Во Скопје станува регионален центар за едукација и обука на уролози од регионот

Media Press

Published

на

На 2 ноември, Клиниката за урологија ја презеде улогата на меѓународен едукативен центар, отворајќи ги своите врати за уролози од Бугарија, Србија, Косово и Албанија. Тие имаа можност да се запознаат со најсовремените хируршки методи во решавањето на уринарната инконтиненција и еректилната дисфункција со помош на уролошки импланти или протези.

Во рамките на еднодневната програма беа изведени три операции пред присутните уролози: имплантација на трикомпонентна пенилна протеза и два зафати за вградување вештачки уринарен сфинктер кај мажи. Покрај директната опсервација на операциите, учесниците имаа можност да научат повеќе и за изборот и подготовката на пациентите, видовите на импланти, начините на нивно вградување, како и можните постоперативни компликации.

Операциите и едукативната програма ги изведуваше проф. д-р Огнен Ивановски.

Оваа меѓународна едукативна хируршка сесија претставува значајен чекор во развојот на македонската урологија и потврда дека домашната медицинска експертиза не само што ги следи современите светски достигнувања, туку активно придонесува за нивно споделување и унапредување во регионот. Клиниката и во иднина ќе продолжи да биде центар за едукација, обука и стручно усовршување на уролози од регионот во оваа област.

Министерството за здравство ја поздравува оваа иницијатива и го изразува своето признание за стручниот ангажман на тимот на Универзитетската клиника за урологија и директорот д-р Башким Шабани, како и благодарност до Фондот за здравствено осигурување за поддршката во унапредувањето на нашиот здравствен систем.

Прочитај повеќе

Uncategorized

Од полноќ, повисока цена на горивата

Media Press

Published

на

Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад на Република Северна Македонија (РКЕ) донесе Одлука со која се врши зголемување на малопродажните цени на нафтените деривати.

Од 3.11.2026 година од 00:01 часот максималните цени на  нафтените деривати ќе изнесуваат:

  • Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС – 95       93,00  (денари/литар),
  • Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС – 98       95,00  (денари/литар)
  • Дизел гориво ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V)       100,00  (денари/литар)
  • Масло за горење Екстра лесно 1 (ЕЛ-1)   110,00  (денари/литар)
  • Мазут М-1 НС       55,573 (денари/килограм),

Прочитај повеќе

Uncategorized

Предности и недостатоци на долгорочното владеење

Avatar

Published

на

Предности (Ако власта е ефикасна и со визија)

  • Стратешка стабилност и предвидливост: Долгорочниот мандат овозможува планирање и реализација на крупни инфраструктурни и капитални проекти кои бараат повеќе години за завршување (патишта, енергетски системи, реформи во образованието).
  • Континуитет во политиката: Нема чести прекини или менување на правецот поради промена на влади, што може да привлече странски инвеститори и да создаде сигурност во економскиот систем.
  • Искуство и институционална меморија: Раководството и администрацијата стекнуваат длабоко знаење за функционирањето на системот, што теоретски треба да носи побрзи и помдри одлуки.

Недостатоци (Ризиците на долгото владеење)

  • Апсолутна моќ и ерозија на институциите: Според познатата максима на Лорд Актон, „моќта корумпира, а апсолутната моќ корумпира апсолутно“. По 14 години, границите меѓу партијата, државата и институциите често се бришат.
  • Загуба на чувство за реалност (изолација на власта): Раководството и луѓето околу него влегуваат во „политички меур“ и престануваат да ги слушаат вистинските потреби и критики на граѓаните.
  • Отсуство на алтернатива: Долгорочната власт создава перцепција кај јавноста дека промената е невозможна, што ја убива политичката и општествената конкурентност.

2. Важни прашања и дилеми

Ако лидерот е добар, дали соработниците прават злоупотреби?

Да, и тоа е една од најчестите појави. Дури и кога првиот човек на власта има искрени намери и е чесен, по 14 години власт се создава мрежа од интереси, лојалност и клиентелизам.

  • Луѓето блиски до власта (функционери, бизнисмени, партиски кадри) често ја користат позицијата на лидерот како „чадор“ за лични збогатувања и злоупотреби.
  • Лидерот, поради замор, затвореност во кругот на соработници или потреба од политичка поддршка, често замижува пред овие појави или нема механизми (или волја) да ги санкционира навреме.

Што значи ако за некои е добро, а за други не?

Во општество со долготрајна власт често се раѓа поделба на „победници“ и „поразени на транзицијата/системот“:

  • За привилегираните: Тие што се дел од партиската структура, клиентелистичката мрежа или добиваат тендери и позиции, сметаат дека периодот е златно доба. За нив стабилноста значи сигурност и профит.
  • За оние за кои не е добро: За останатите, кои не припаѓаат на тие кругови, овој систем значи неправда, нерамноправни шанси за вработување (каде партиската книшка е поважна од знаењето), економска маргинализација и губење на надежта. Во демократските општества, власта треба да работи за сите граѓани, а не само за својата база.

Што значи да се чека 14 години за промени?

Времето е најскапиот ресурс на човекот. Да се чека 14 години за нешто да се промени или подобри значи:

  • Изгубени генерации: Една цела генерација млади луѓе може да го помине својот образовен и работоспособен век во систем кој не им нуди перспектива, што води до масовно иселување (одлив на мозоци).
  • Нормализација на проблемите: Луѓето се навикнуваат на лошите состојби, мислејќи дека „секогаш било така“ и дека ништо не може да се промени.
  • Губење на демократскиот капацитет: Демократијата е здрава кога има цикличност и менливост на власта. Кога еден субјект владее 14 години, граѓаните стануваат потчинети набљудувачи наместо активни учесници во носењето одлуки.

Заклучок: Колку и да имало поединечни позитивни резултати во еден 14-годишен период, цената што ја плаќа институционалниот систем, општествената кохезија и демократската култура обично е многу висока. Затоа во современите демократии постојат ограничувања на мандатите (на пр. максимум два мандата или 8 години), токму за да се спречат овие негативни последици од долготрајното вршење на власта.

Прочитај повеќе