Македонија
105 години од упокојувањето на Марко Цепенков, најпознатиот македонски собирач на народни умотворби
Објавено на
Од
Media Press
Книгоиздавателството „Панили“ ја одбележува 105-годишнината од упокојувањето на најпознатиот македонски собирач на народни умотворби, Марко Цепенков. „Панили“ ја објави неговата „Автобиографија“ напишана во 1896 година – издание со кое делото на Цепенков се доближува до новите генерации на XXI век.
– Од сите собирачи на македонското народно творештво, Марко Цепенков има најдолга запишувачка практика – повеќе од 40 години собирал народни умотворби. Освен тоа, за разлика од другите собирачи на македонските народни умотворби (Браќата Миладиновци, Кузман Шапкарев, Стефан Верковиќ), кои во својот фонд собрани фолклорни материјали имаат и творби што ги добиле од други запишувачи, Марко Цепенков лично самиот ги запишал своите фолклорни и етнолошки материјали. И по вкупниот фонд на собраните народни умотворби, како и по жанровската разновидност на собраните фолклорни материјали, Марко Цепенков е најголемиот собирач на македонски народни умотворби, како што истакнува и Раде Силјан во обемниот поговор на ова издание.
Во вкупниот број публикувани и непубликувани дела од фондот на Цепенков можат да се набројат повеќе од 5 500 пословици и поговорки, 800 приказни, 150 песни, 100 гатанки, 400 верувања и клетви, 300 благослови, 350 баења, 2 900 соништа и нивни толкувања, 70 детски игри, јазичен и етнолошки материјал (речник, тајни јазици, описи на занаети, обичаи, обреди, реквизити од домашниот материјален живот и сл.).
Неговата автобиографија претставува богат извор за проучување на животот и обемното собирачко дело на Цепенков. Но, едновремено, таа не е само животна приказна, туку е и комплетно авторско дело коешто треба да биде еден од клучните изворници за македонскиот XIX век. Имајќи предвид дека ова издание на „Панили“ има за цел „Автобиографија“ на Цепенков да ја доближи до новите генерации, подготвено е на начин што овозможува негова достапност и разбирливост и за најмладите.
– Марко Цепенков се вбројува меѓу најголемите европски собирачи. Но, неговата големина не е само во бројот на собраните приказни. Важен е фактот дека е тој своевиден креатор во обликувањето на приказните, на кои им давал свој личен печат. Во тој свој принцип не се разликува многу од големите европски собирачи (Браќата Грим, А. Н. Афанасјев, Андерсен и др.). За разлика од нив, Цепенков повеќе се придржувал кон изворноста на јазикот и кон народната приказничка традиција, истакнато е меѓу другото во поговорот на Силјан.
Блаже Конески многу прецизно укажува дека за Цепенков можеме да зборуваме надвор од вообичаените, клиширани претстави за собирачите и треба да го прифатиме како зачетник на белетристиката кај нас. Впрочем, таквиот однос се покажува и преку ова издание на „Панили“. Цепенков излегува од рамките на голото регистрирање на настаните и се наметнува како творец со одредени креативни амбиции, па затоа мора да му се одреди статусот на вистински родоначалник на македонската прозна мисла, проткаена со приказни инспирирани од народниот дух, во кој се отсликува со сите лоши и добри страни животот на обичниот човек, на селанецот.
– Приказната за „Силјан Штркот“ е најубавиот предглас на индивидуалното македонско уметничко прозно творештво. Во овој круцијален текст до особен израз доаѓа смислата за прозна композиција, градена од уверливи и силно прифатливи животни епизоди. Оваа приказна иако, е во дослух со магиските и со митските фактори, таа не е морализаторска, туку поетско-алегориска. Во неа е понуден говор во голем жанровски распон и е предадена широка слика на одредена и препознатлива цивилизациска средина, посочува меѓу другото Раде Силјан.
Објавувањето на „Автобиографија“ од страна на „Панили“ е прво одбележување на 105-годишнината од упокојувањето на Марко Цепенков. Изданието веќе е достапно во книжарницата на „Матица македонска“.
Поврзани содржини

Новата цена на ЕУРОСУПЕР БС-95 изнесува 84 денари, а на ЕУРОСУПЕР БС-98 — 86 денари за литар.
ЕУРОДИЗЕЛ ќе се продава по цена од 92 денари за литар.
Eкстра лесното масло за домаќинство поевтинува за три денари и ќе чини 100,50 денари,
Цената на мазутот М-1 НС се намалува за 0,998 денари по килограм и изнесува 48,314 денари.
Македонија
ФАТЕН СО АКТИВНА ЗАБРАНА: Управувал со возило спротивно на законската мерка – забрана за управување на возило!
Published
3 дена agoна
ноември 13, 2026By
Media Press
На 12.11.2026 во 15:50 часот во Гевгелија, полициски службеници од СВР Струмица-ОВР Гевгелија го лишија од слобода З.Ј.(55) од Скопје. При контрола во патниот сообраќај, полициските службеници сопреле патничко возило „бмв“ со скопски регистарски ознаки, кое го управувал З.Ј. и по преземени мерки било констатирано дека го управува возилото, иако има изречено активна забрана за управување со возило. По целосно документирање на случајот ќе биде поднесена соодветна пријава.
Македонија
Јордан Митев со грандиозен концерт во Скопје на 26-ти декември 2026 – Гласот што ги обединува Македонците ширум светот
Published
3 дена agoна
ноември 13, 2026By
Media Press
Кога срцето чука во ритамот на македонската зурла и тапан, кога песната ја преминува секоја граница и ги обединува Македонците каде и да се – на сцената застанува името кое е симбол за автентичност, врвен квалитет и вистинско музичко достоинство – Јордан Митев.
Јордан Митев одамна ги прошири меридијаните и ја надмина дефиницијата за домашна ѕвезда. Тој е вистински меѓународен уметник и амбасадор на македонската култура, чии концерти пред македонската дијаспора се повеќе од настапи – тие се емотивно враќање дома, во прегратките на мајката татковина. Автор на сопствените песни, талентиран инструменталист, високообразован музичар и човек чиешто достоинство стои цврсто зад секој отпеан стих. Тој создава музика која останува да сведочи за времето и за душата на нашиот народ.

Голема енергија, врвна емоција и незаборавна музичка вечер ни се подготвуваат на долгоочекуваниот концерт кој ќе ги разнесе срцата на сите љубители на вистинската македонска песна.
📅 Дата: 26.12.2026 година
📍 Место: СЦ „Јане Сандански“, Скопје

Генерален спонзор на овој грандиозен македонски фолк спектакл е Адора Бизнис Клуб.
Подгответе се за вечер во која песната ќе го стопи секое срце, а македонскиот мелос ќе ечи посилно од кога било досега. Да бидеме дел од една ноќ која ќе се памети и раскажува! Бидете дел од музичката магија на Јордан Митев!

Поевтинуваат горивата

ТРИБИНА ЗА КРСТЕ ПЕТКОВ МИСИРКОВ – вековна мисла и неизбришлив темел на македонскиот идентитет

Пензионерите од Василево добија пензионерски клуб

ФАТЕН СО АКТИВНА ЗАБРАНА: Управувал со возило спротивно на законската мерка – забрана за управување на возило!

