Римските бројки претставуваат древен броен систем кој потекнува од Стариот Рим. Тие биле широко користени во различни области од секојдневниот живот, како што се трговијата, архитектурата и воените записи. Нивната употреба продолжила и во средниот век, при што се направиле мали измени за да се прилагодат на новите потреби и контексти.
Основата на римскиот броен систем се заснова на неколку „основни“ броеви, за кои постоеле посебни симболи. Овие симболи биле лесно препознатливи и имале фиксна вредност:
I – 1
V – 5
X – 10
L – 50
C – 100
D – 500
M – 1000
Комбинирањето на овие знаци овозможувало изразување на различни броеви, при што се применувале одредени правила – на пример, ставање на помал број пред поголем означувало одземање (IV = 4), додека ставање на помал број по поголем означувало собирање (VI = 6).
Пред X се става знакот I и се добива бројот IX (односно 10 – 1 = 9). Пред L се става X и се добива XL (т.е. 50-10=40). Пред М се става C и се добива CM (т.е. 1000-100=900), итн.
Еве некои римски броеви:
Арапски број
Римски број
1
I
2
II
3
III
4
IV
5
V
8
VIII
9
IX
10
X
20
XX
22
XXII
40
XL
50
L
79
LXXIX
90
XC
100
C
149
CXLIX
399
CCCXCIX
400
CD
500
D
900
CM
1000
M
Иако денес римските бројки не се користат за секојдневно броење, тие сè уште имаат симболична и церемонијална вредност – ги среќаваме во имиња на монарси, часовници, годишни броеви на настани и филмови, како и во архитектонски обележја.